Burgerschapsonderwijs: een taak voor school? Onderzoek naar indicatoren van burgerschapscompetenties voor 15 jarigen in West-Europa.

Sinds 2006 hebben scholen in Nederland de opdracht om binnen hun schoolvisie aandacht te schenken aan burgerschapsonderwijs. In dit onderzoek is op leerling en schoolniveau onderzocht wat voorspellers zijn van burgerschapscompetenties. Op leerlingniveau is gekeken naar de relatie tussen sociaaleconomische status, geslacht, migratieachtergrond en burgerschapscompetenties. Op schoolniveau wordt de relatie tussen gemiddelde sociaaleconomische status, migrantenpercentage, bestuursvorm, urbanisatiegraad en burgerschapsonderwijs onderzocht. In dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van PISA data (Programme for International Student Assessment). De Student en School Questionnaire uit 2018 zijn hiervoor geraadpleegd. De steekproef bestond uit drie landen; Duitsland, Spanje en Schotland. Voor de relatie tussen sociaaleconomische status en burgerschapscompetenties was de verwachting dat leerlingen met een hogere sociaaleconomische status hoger zouden scoren op burgerschapscompetenties. Dit bleek ook uit de onderzoeksresultaten. Voor leerlingen met een migratieachtergrond geldt hetzelfde. De onderzoeksresultaten bevestigen dat leerlingen met een migratieachtergrond hoger scoren op burgerschapscompetenties dan leerlingen zonder migratieachtergrond. Ook geslacht heeft invloed op burgerschapscompetenties. Meisjes scoren hoger dan jongens. Er is in dit onderzoek geen relatie gevonden tussen burgerschapsonderwijs en burgerschapscompetenties. Op basis van de literatuur was dit wel de verwachting. Wel heeft de gemiddelde sociaaleconomische status op een school invloed op burgerschapscompetenties van leerlingen. Leerlingen scoren lager op burgerschapscompetenties wanneer ze op een school zitten met een lage sociaaleconomische status. Ook voor migrantenpercentage is dit verband gevonden. Leerlingen op scholen met een lage etnische diversiteit scoren lager op burgerschapscompetenties. Een etnisch diverse omgeving zorgt dus voor meer burgerschapscompetenties. De stedelijke omgeving van de school blijkt geen invloed te hebben op burgerschapscompetenties van leerlingen. De verwachting was dat een stedelijke omgeving de burgerschapscompetenties van leerlingen positief zou beïnvloeden omdat etnische diversiteit meer aanwezig is in een stedelijke omgeving. Maar de onderzoeksresultaten bevestigen dit niet. Ook voor de bestuursvorm van een school geldt dat deze geen invloed heeft op burgerschapscompetenties van leerlingen. Concluderend heeft dit onderzoek laten zien dat kenmerken op schoolniveau geen invloed hebben op burgerschapscompetenties van leerlingen. Individuele kenmerken daarentegen hebben wel degelijk invloed.