AI als nieuwe collega, of toch een eendagsvlieg? Een onderzoek naar de implementatie van Large Language Models door onderzoek te doen naar de invloed van AI-geletterdheid

Recentelijk is de ondersteuning van de publieke dienstverlening door AI een belangrijk issue geworden onder beleidsmakers. AI kan worden gebruikt om innovatie te stimuleren en de diensten van het openbaar bestuur te verbeteren en het werk van overheidsmanagers en ambtenaren fundamenteel veranderen door onder andere diensten te automatiseren. Met de ontwikkeling van LLMs is er behoefte aan een meer specifieke set van vaardigheden, capaciteiten en kennis voor de reikwijdte en toepassingen van generatieve AI. Actoren die vaardigheden hebben om met AI te werken en kennis hebben over AI, kunnen anticiperen en aanpassen aan opkomende technologieën, waardoor de relevantie en effectiviteit van digitale overheidsinitiatieven constant blijven. Daarom is de volgende onderzoeksvraag is geformuleerd: ‘Wat voor rol speelt AI-geletterdheid voor de implementatie van Large Language Models binnen uitvoeringsorganisaties, en welke factoren beïnvloeden dit proces?’. Door AI ervaren gebruikers werkverlichting, efficiëntie en gemak in hun werkzaamheden en de verwachting is dat dit alsmaar meer wordt. Uit het kwalitatief onderzoek bleek dat het wel belangrijk is dat er menselijke controle blijft en AI als assistent wordt gebruikt voor de medewerker. Om de AI-geletterdheid binnen een organisatie te vergroten moeten in de eerste plaats duidelijke en haalbare doelen worden opgesteld die in lijn zijn met de behoeften van de organisatie. Gebruikers moeten altijd de controle behouden en in staat zijn om in te grijpen wanneer dat nodig is. Tot slot is het van belang om regelmatig de voortgang van AI-geletterdheidsdoelen te evalueren en waar nodig aanpassingen door te voeren. Om AI-geletterdheid op de lange termijn te behouden, is het essentieel om een cultuur van voortdurend leren te creëren. Uit het kwalitatief onderzoek bleek ook een behoefte aan meer voorlichting over het gebruik en evalueren van AI-technologieën zoals LLMs en training voor het herkennen van AI en risico’s van het gebruik van AI. De implementatie van AI wordt beïnvloed door verschillende factoren, zoals de organisatorische context, peer learning, cultuur en systeemondersteuning. Het vermijden van black box-redeneringen en het waarborgen van transparantie zijn essentieel voor het vergroten van de acceptatie onder gebruikers door het opbouwen van vertrouwen.