Warmlopen voor klimaatbeleid: Onderzoek naar risicoperceptie, vertrouwen, draagvlak en participatie in de warmtetransitie

De warmtetransitie is een cruciaal onderdeel van de energietransitie, waarbij gemeenten door de Nederlandse overheid als verantwoordelijke voor de uitvoering zijn aangewezen. In het kader van de Omgevingswet is burgerparticipatie een verplicht onderdeel van beleidsprogramma’s, waarmee gemeenten te maken zullen krijgen bij het opstellen van een warmteprogramma. Desalniettemin is het onzeker in hoeverre burgers daadwerkelijk de behoefte voelen om actief bij te dragen aan het opstellen van dergelijk beleid. Deze studie onderzoekt welke invloed gepercipieerd risico en vertrouwen in de lokale overheid hebben in het verklaren van de ambitie van burgers om te participeren in lokaal warmtebeleid, en in hoeverre draagvlak voor dit beleid hierbij een mediërende rol speelt. Het onderzoek is uitgevoerd in de gemeente Schiedam middels een survey (N = 1359) onder het inwonerspanel van de stad. De data is geanalyseerd middels een hiërarchische meervoudige regressieanalyse en een mediatieanalyse. De resultaten laten zien dat gepercipieerd risico significant positief samenhangt met zowel draagvlak als geambieerde participatie. Vertrouwen in de lokale overheid heeft geen directe invloed op geambieerde participatie, maar blijkt via een toename in draagvlak wél indirect bij te dragen. Draagvlak blijkt bovendien een significante positieve voorspeller van geambieerde participatie te zijn. Een belangrijke bevinding is dat het merendeel van de inwoners passieve participatie ambieert, met name in de vorm van informatievoorziening. Het actief meehelpen aan het opstellen van warmtebeleid wordt slechts door een kleine minderheid gewenst. Deze studie benadrukt het belang van effectieve risicocommunicatie en het scheppen van vertrouwen in de lokale overheid voor het vergroten van draagvlak. De bevindingen zijn relevant voor beleidsmedewerkers, - adviseurs en bewindspersonen in de gemeente Schiedam én andere gemeenten die voor de opgave van de warmtetransitie staan.