De rol van AI-geletterdheid en prestatieverwachting bij de acceptatie en het gebruik van AI-systemen in de publieke sector

Het gebruik van AI-systemen binnen de publieke sector biedt kansen, maar brengt ook risico’s met zich mee. Om de kansen van AI-systemen te kunnen benutten en de daarmee verbonden risico’s te mitigeren, is het belangrijk dat ambtenaren het nut zien van de technologie bij wat ze moeten doen (prestatieverwachting) en tegelijkertijd ook kennis hebben over het gebruik van AI-systemen op een verantwoorde manier (AI-geletterdheid). Onderzoek naar AI-geletterdheid is nog in een beginstadium en is zodoende voornamelijk exploratief en kwalitatief van aard. Daarnaast is er in algemene zin nog weinig onderzoek gedaan naar de acceptatie van AI-systemen binnen de publieke sector. Het hoofddoel van dit kwantitatieve onderzoek was het toetsen van hypothesen over de invloed van AI-geletterdheid op het construct prestatieverwachting binnen het UTAUT-model om inzicht te krijgen in de determinanten van de acceptatie en het gebruik van AI-systemen in de publieke sector. De data voor dit onderzoek werd verzameld door middel van een online survey onder 278 ambtenaren en werd hoofdzakelijk geanalyseerd met behulp van PROCESS. De analyse laat een aantal belangrijke bevindingen zien. Ten eerste, blijkt dat AI-geletterdheid positief gerelateerd is aan gebruikersintentie en dat deze relatie gedeeltelijk wordt verklaard door prestatieverwachting. Ten tweede, blijkt gebruikersintentie positief gerelateerd te zijn aan gebruikersgedrag. Ten derde, laat dit onderzoek zien dat AI-geletterdheid in ieder geval tweeledig is met enerzijds een technisch/praktisch aspect en anderzijds een ethisch aspect. Daarmee weerspreken de resultaten van dit onderzoek het theoretische idee dat AI-geletterdheid bestaat uit vier dimensies (bewustzijn, gebruik, evaluatie en ethiek). De bevindingen van dit onderzoek wijzen op het belang van AI-geletterdheid en prestatieverwachting bij de acceptatie en het gebruik van AI-systemen in de publieke sector. Overheidsorganisaties worden aanbevolen om, in lijn met de verplichting vanuit de AI-verordening, de AI-geletterdheid onder haar werknemers te bevorderen. Hierbij moet in ieder geval aandacht worden besteed aan zowel de technische/praktische kant van AI-geletterdheid, alsook de ethische kant.