Verliefd, Naïef of Slachtoffer?: Een Kritische discoursanalyse van slachtofferschap van online datingfraude in Nederlandse kranten

Online datingfraude is een vorm van datingfraude waarbij daders via sociale media een romantische relatie veinzen met het doel slachtoffers financieel uit te buiten. Dit is een zeer lucratieve en schadelijke vorm van cybercriminaliteit. Deze scriptie richt zich op de wijze waarop slachtoffers van online datingfraude worden gepresenteerd in Nederlandse nieuwsberichtgeving. Aan de hand van een kritische discoursanalyse zijn 64 online krantenartikelen uit de periode 2021 tot en met 2026 geanalyseerd, afkomstig uit de meest geabonneerde Nederlandse kranten: De Telegraaf, de Volkskrant, het Algemeen Dagblad, het NRC-handelsblad en Trouw. Hierbij is onderzocht hoe slachtoffers van online datingfraude in nieuwsberichtgeving worden gepresenteerd en welke kenmerken, eigenschappen en kwaliteiten aan hen worden toegeschreven. Uit de analyse zijn vier dominante discoursen naar voren gekomen: het discours van irrationele verliefdheid; het discours van genegeerde waarschuwingen en eigen verantwoordelijkheid; het discours van ironie van het slachtofferschap en het discours van sluwe criminaliteit en ernstig slachtofferschap. De resultaten tonen dat slachtoffers enerzijds worden neergezet als doelwit van een sluwe en geraffineerde vorm van criminaliteit. Anderzijds wordt slachtofferschap in de geanalyseerde artikelen geregeld gekoppeld aan irrationaliteit, eigen verantwoordelijkheid en ridiculisering. Op deze manier kunnen media bijdragen aan victim blaming en secundaire victimisatie. Dit onderzoek benadrukt daarom het belang van een genuanceerde representatie van slachtoffers van online datingfraude, waarbij niet enkel de gemiste signalen, ongeloofwaardige verhalen of de verliefdheid van het slachtoffer centraal staan, maar ook de geraffineerde werkwijze van daders, de aanwezigheid van dwang en de ernst van de psychologische en financiële schade benoemd worden.